RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

wos, społeczeństwo
Przypomnij sobie

1. Jakie cechy charakteryzują gospodarkę rynkową?

2. Jakie znaczenie w życiu człowieka odgrywa praca?

1. Rynek pracy

W gospodarce wolnorynkowej praca i pracownicy podlegają wolnorynkowym zasadom. Na rynku pracy przebiegają procesy dotyczące zatrudnienia, spotykają się na nim pracodawcy i pracownicy. Liczba dostępnych miejsc pracy wpływa na poziom bezrobocia, na wysokość płacy oferowanej przez pracodawców oraz na warunki pracy (rodzaj umowy, czas pracy, pełny lub niepełny etat). Dostępność pracowników o kreślonych kwalifikacjach może wpływać na decyzje biznesowe inwestorów (jaką działalność będą prowadzić, jakiego rodzaju firmy zainwestują w okolicy).

2. Jak było i jak będzie

W województwie śląskim mieszka 4,6 mln osób a gęstość zaludnienia wynosi 371 osób na km(dla porównania średnia krajowa to 123 osoby na km2). Prowadzona od ponad dwudziestu lat restrukturyzacja gospodarki regionu spowodowała spadek zatrudnienia w budownictwie, górnictwie, produkcji metali i wzrost zatrudnienia w sektorze usług. Współczesna gospodarka opiera się przede wszystkim na usługach oraz nowych technologiach. W przeszłości, o sile gospodarki świadczył rozwój tzw. „przemysłu ciężkiego” (hut, kopalń, przemysłu maszynowego). Nie przypadkiem początek dzisiejszej Unii Europejskiej dała Europejska Wspólnota Węgla i Stali, co świadczy o roli tych gałęzi gospodarki w połowie XX wieku. Przemiany, które w ostatnich latach przechodzi gospodarka województwa śląskiego, w Europie zachodniej zachodziły w II połowie ubiegłego stulecia.

W najbliższych latach będzie zmniejszać się liczba osób w wieku produkcyjnym, a zwiększy się liczba osób w wieku poprodukcyjnym (czyli osób starszych, przebywających na emeryturze). Jest to tzw. proces starzenia się społeczeństwa. Z jednej strony jest to szansa na zwolnienie miejsc pracy dla młodych pracowników ale z drugiej strony oznacza to większe koszty utrzymania osób starszych i konieczność zapewnienia im opieki na odpowiednim poziomie. Mniejsza liczba osób pracujących oznacza też, że mniej osób będzie „pracowało” na utrzymanie osób starszych, co może skutkować na przykład koniecznością zwiększenia składek na ubezpieczenie społeczne.

3. Kompetencje pracowników

Pracownicy w województwie śląskim są stosunkowo dobrze wykształceni. Widać to wyraźnie na zamieszczonym wykresie. Wykształcenie średnie (zarówno ogólne jak i zawodowe) oraz wyższe ma 56,5% pracowników. Ułatwia to znalezienie pracy ale pamiętać trzeba, że samo ukończenie studiów nie gwarantuje, że ją łatwo znajdziemy. Należy wybierać studia oraz szkoły, które kształcą w poszukiwanych zawodach i dają umiejętności, które możemy wykorzystać w pracy zawodowej. Umiejętność obsługi sterowanego komputerowo sprzętu jest często niezbędnym wymogiem, podobnie jak podstawy obsługi programów graficznych i mediów społecznościowych. Ceniona jest także znajomość języków obcych, obecnie za niezbędne minimum uznaje się angielski lub niemiecki, a inne, mniej popularne języki stanowią dodatkowy atut (uczniowie coraz chętniej wybierają język czeski, rosyjski lub języki skandynawskie, albo decydują się na coś bardziej orientalnego np. chiński lub japoński). Najważniejszą jednak zaletą osób wykształconych jest umiejętność uczenia się i zdobywania nowych kwalifikacji i nowej wiedzy. Ułatwia to szkolenie pracowników czy zmianę zawodu w razie konieczności. Oczywiście nie oznacza to, że należy całkowicie rezygnować z własnych zainteresowań i marzeń o wybranym zawodzie.

 

 

4. Bezrobocie w regionie

Bezrobocie w województwie śląskim jest na stosunkowo niskim poziomie. W grudniu 2016 roku wynosiło 6,6%. Niższa stopa bezrobocia była jedynie w województwie wielkopolskim (5%). Na wykresie obrazującym poziom bezrobocia w województwie śląskim zauważyć można jego wzrost od 2009 roku. Spowodowane jest to wystąpieniem od 2008 roku kryzysu gospodarczego. Okresowe załamania na rynkach są zjawiskiem normalnym i objawiają się zmniejszeniem produkcji, spadkiem zamówień i w efekcie wzrostem bezrobocia (pracodawcy zwalniają niepotrzebnych im pracowników). Zwykle po pewnym czasie produkcja wzrasta i pracodawcy ponownie zwiększają zatrudnienie.

Badaniem rynku pracy, śledzeniem zmian i organizowaniem pomocy dla poszukujących pracy zajmują się urzędy pracy. Organizują one szkolenia, kursy, zatrudniają doradców zawodowych,  zbierają oferty pracy od pracodawców, organizują targi pracy, pomagają bezrobotnym założyć własną firmę, czasem realizują też specjalne programy dzięki którym można uzyskać dofinansowanie do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej. Wojewódzki Urząd Pracy swoją siedzibę ma w Katowicach. Podlegają mu Powiatowe Urzędu Pracy.

Najskuteczniejszym sposobem walki z bezrobociem jest tworzenie warunków do inwestycji i powstawania nowych miejsc pracy. Pamiętajmy jednak, że duże zakłady, które w momencie powstania zatrudniają wiele osób, niosą też ryzyko, że w momencie kryzysu będą dużo osób zwalniać. Może to powodować spore problemy na lokalnym rynku pracy, ponieważ w krótkim czasie pojawia się duża liczba osób bezrobotnych, dla których zabraknie nowych ofert pracy. Dlatego samorządy powinny dbać o to by na ich terenie była duża liczba firm o różnej wielkości i działających w różnych branżach (przemysł, usługi, rolnictwo).

Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej

 

 

Źróło: Dane GUS w Katowicach

5. Atuty regionu

Województwo śląskie jest jednym z największych w kraju ośrodków akademickich i naukowych. Działa tu 45 szkół wyższych (m.in. Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Ekonomiczny, Śląski Uniwersytet Medyczny, Politechnika Gliwicka i szereg uczelni prywatnych). Funkcjonujące Kolegia Nauczycielskie, Kolegia Języków Obcych, Ośrodki Doskonalenia Nauczycieli, biblioteki pedagogiczne, Biblioteka Śląska uzupełniają akademicką ofertę regionu.

Dużym atutem województwa jest rozwinięta sieć połączeń komunikacyjnych. Umożliwia to podejmowanie pracy w sąsiadujących ze sobą miastach, do których dojazd nie jest zbyt uciążliwy i nie obciąża pracowników zbyt wysokimi kosztami. Na stosunkowo niewielkim obszarze znajduje się wiele miejscowości, w których pracownicy mogą szukać zatrudnienia, gdy nie mogą go znaleźć w miejscu swojego zamieszkania. Zdarza się także, że mieszkańcy regionu poszukują pracy w Republice Czeskiej. Bliskość granicy powoduje, że zatrudnienie w Czechach nie wiąże się z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania czy dłuższych wyjazdów tak jak w przypadku Niemiec czy Anglii (czyli tradycyjnych w ostatnich latach kierunków poszukiwania pracy).

Tekst źródłowy

Zgodnie z art. 35 Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004r. jedną z podstawowych usług rynku pracy jest poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa. Definiuje ją i określa zasady art. 38 ww. ustawy, który mówi, że:

1. Poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa polega na udzielaniu:

  1. Bezrobotnym i poszukującym pracy pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu i miejsca zatrudnienia, a w szczególności na:
    1. udzielaniu informacji o zawodach, rynku pracy oraz możliwościach szkolenia i kształcenia,
    2. udzielaniu porad z wykorzystaniem standaryzowanych metod ułatwiających wybór zawodu, zmianę kwalifikacji, podjęcie lub zmianę zatrudnienia, w tym badaniu zainteresowań i uzdolnień zawodowych,
    3. kierowaniu na specjalistyczne badania psychologiczne i lekarskie umożliwiające wydawanie opinii o przydatności zawodowej do pracy i zawodu albo kierunku szkolenia,
    4. inicjowaniu, organizowaniu i prowadzeniu grupowych porad zawodowych dla bezrobotnych i poszukujących pracy.
  2. Pracodawcom pomocy:
    1. w doborze kandydatów do pracy spośród bezrobotnych i poszukujących pracy,
    2. we wspieraniu rozwoju zawodowego pracodawcy i jego pracowników przez udzielanie porad zawodowych.

2. Poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa są realizowane zgodnie z zasadami:

  1. dostępności usług poradnictwa zawodowego dla bezrobotnych i poszukujących pracy oraz dla pracodawców,
  2. dobrowolności,
  3. równości bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie religijne lub przynależność związkową,
  4. swobody wyboru zawodu i miejsca zatrudnienia;
  5. bezpłatności,
  6. poufności i ochrony danych.

3. Poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa są świadczone w formie grupowej lub w formie porady indywidualnej.

http://ww1.wup-katowice.pl/ww1.wup-katowice.pl/poradnictwo-zawodowe.html (dostęp 29.08.2017)

Pytania i polecenia:

1. Na jakiego rodzaju pomoc ze strony urzędu pracy może liczyć bezrobotny poszukujący zatrudnienia?

Zadania

1. Przyjrzyj się z rysunkiowi i zastanów się jaki problem przedstawia?

2. Po zapoznaniu się z tekstem źródłowym oceń, czy poniższe zdania są prawdziwe czy fałszywe.

Z poradnictwa zawodowego i informacji mogą skorzystać obywatele polscy poszukujący pracy na terenie Polski.
Z poradnictwa zawodowego i informacji mogą skorzystać zarówno bezrobotni jak i pracodawcy.

3. Po zapoznaniu się z wykresem oceń jakie zmiany nastąpią w 2050 roku w porównaniu z rokiem 2015.

 

 

Źródło: Zdrowie mieszkańców województwa śląskiego w liczbach, Śląski Urząd Wojewódzki, Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział Analiz i Statystyki Medycznej, s. 48.
  • Jak zmieni się liczba ludności w wieku poprodukcyjnym?
  • Jak zmieni się liczba ludności w wieku produkcyjnym?
  • Jakie mogą być skutki takich zmian?

4. Dowiedz się jakie szkoły ponadgimnazjalne i wyższe funkcjonują w twojej miejscowości i okolicach? W jakich specjalnościach kształcą?

5. Zastanów się jakie są główne przyczyny bezrobocia w regionie?

Tutaj dowiesz się więcej Wojewódzki Urząd Pracy w KatowicachOpracowania Głównego Urzędu Statystycznego